چشم انداز

آشنایی با قالـــب هـاي شعــري

آشنایی با آرایه های ادبی

کنایه های درس کباب غاز ادبیات دوم دبیرستان

سجع : سجع در لغت به معنی آواز کبوتر خصوصاً فاخته در اصطلاح ادبی آن است که نویسنده در مقاطع عبارات ( جاهایی که ؛ می گذارند ) کلماتی بیاورند که حکم قافیه در شعر دارند آرایه ای است که به نثر اختصاص دارد و نظیر آن را در شعر قافیه ی درونی یا میانی  ( ترصیع یا موازنه )  گویند و سجع در مقاطع عبارت و بندها کلماتی بیاورند که آن که آن کلمات حکم قافیه در شعر را دارند ؛ نثری که سجع داشته باشد ، مسجّع یا مسجوع نامیده می شود .

علی ای همای رحمت تو چه آیتی خدا  را 

که به ما سوا فکندی همه سایه ی هما  را

ردیف :  را

قافیه  :  خدا  -  هما

قاعده ی قافیه : مصوت   ا     به تنهایی قاعده2

اما در بیت 5 (مدارا) ودر بیت 14 (شهریارا) به علت رعایت نکردن قاعده قافیه  . قافیه غلط است

توضیحات درس اول کتاب ادبیات سال دوم متوسطه همای رحمت

كنايه در لغت به معناي پوشيده سخن گفتن است ودر اصطلاح ادبي به كار بردن عبارتي است

به دو معنا يكي معناي ظاهري و ديگري معناي ثانوي . هر چند كه گاهي اوقات معناي ظاهري

مي تواند كاربرد داشته باشد ولي مطلقا ً معناي ثانوي كلام مورد نظر است . مثلاً مي گويند : "

 فلاني دستش كج است " به حقيقت ممكن است فلاني دستش كج باشد ولي منظور از دست كج

بودن " دزد بودن " است.مثالي ديگر مانند سپر انداختن كه به معناي تسليم شدن است .

صنایع ادبی در اشعار حافظ

حرفهای تازه، مضمونهای بی سابقه، و اندیشه هایی که رنگ اصالت و ابتکار دارد در کلام حافظ همه جا موج می زند. حتی عادی ترین اندیشه ها نیز در بیان او رنگ تازگی دارد. این تازگی بیان، در بعضی موارد نتیجه ی یک نوع صنعتگری مخفی است. مناسبات لفظی البته شعر وی را رنگ ادیبانه می دهد و آشنایی با لغت و علوم بلاغت وی را در این کار قدرت بیشتر می بخشد. مراعات نظیر هم لطف و ظرافتی به کلام او می افزاید. وقتی بخاطر می آورد که زلف معشوق را عبث رها کرده است، این را یک دیوانگی می بیند و حس می کند که با چنین دیوانگی هیچ چیز برای او از حلقه ی زنجیر مناسبتر نیست. با چه قدرت و مهارتی این الفاظ را در یک بیت آورده است! جایی که از دانه ی اشک خویش سخن می گوید به یاد مرغ وصل می افتد، و آرزو می کند که کاش این مرغ بهشتی به دام وی افتد. یک جا در خلوت یک وصل بهشتی از معاشران می خواهد، گره از زلف یار باز کنند و به مناسبت زلف یار که در تیرگی و پریشانی رازناک خود به یک قصه می ماند – از آنها می خواهد تا شب را با چنین قصه ای دراز کنند.